به‌رنامه‌کانی ڕۆژانه‌

ترپە - زیادی کێش

هەرشتێكو هەر بابەتێك زیادەروەی تیادا بكرێت بێ سێو دوكردن زیان بە مرۆڤ دەگەیەنێت ، بە واتا یەكی تر هەر كارێك وەكو خۆی مامەڵەی لەكەڵ نەكرێت دڵنیابە لەوەی كە زەرەر مەند دەبیت ، ئێمە لێرەدا باس لە زیدەروەی دەكەین لە كێش و هەروەها خواردنی چەوری زۆرو شەكرو پرۆتین ووزە دەكەین و لەگەڵیدا زۆر دابشتن یاخود بابلێین تەمەڵی كردن ....هەمو مرۆڤێك پێویستی بە ووزە هەیە بۆ ئەوەی كار بكات لەگەڵ ئەوشدا پێویستمان بە چەوری و شەكرە پرۆتین هەیە لە كاتێكدا كە رۆژانە ئەم پرۆتین و چەوریو ووزەیە سەرف بكەین نەك لە شوێنی خۆمان نەجوڵێن و بەردەوامیش خۆراكی چەورو شیرین و پر لە پرۆتین و ووزە بخۆین ..لە كاتێكدا خەسڵەتی كارەكەت پێویستی بە دانیشتن هەیە پێویستە وەرز بگەیت گەر وەرزش ناكەیت و هەر چەوری و شیرینی دەخۆیت ئەوا ئامادە بۆئەوەی توشی چەندین حاڵەتی مەترسیدار لە سەر ژیانت ببیتەوە و توشی گرفتی گەورەت بكات وەك نەخۆشییەكانی دڵو دومارەكان ، هەناسە توند بون ، بەرز بونەوەی رێژەی شەكر لە لەشداو كەم بونەوەی مادەی ئەنسۆلین ، بەرزبونەوەی رێژەی كۆرسترۆڵی زیان بەخش ، كاتێك قەڵەو دەبیت واتا لەشت قورس دەبێت و ئیسَكەكانی لەشت بەتایبەتی ئیسَكی بڕبڕەی پشت و قاچەكان فشاری زیاتریان دەكەوێتە سەرو توشی نەخۆشییەكانی ئیسَكی پشت ( فقرات و صوفانی ) ئەژنۆكان گە بەراستی دوونەخۆشین كە مرۆڤ گیرۆدەی نێو جێگا دەكات ...وەك وەرزش ناتكەیت لانی كەم دەست لە خۆرادنی زۆرو خۆراكی چەورو شیرین بپارێزە ..دوای ئەوەی پزیشكان سەرژمێریان كرد بۆ ئەو كەسانەی كە نەخۆشی دڵ دەیان گرێتەوە بۆیان دەركەوت كە لە 70% ئەوكەسانەی نەخۆشییەكانی دڵو دەمارەكانیان هەیە كەسانی قەڵەون .... هەرچەندە زۆرجار خەسڵەتی لەشی كرۆڤ بە قەڵەوی دروست دەبێت بەڵام ئەمە نا ببێتە هۆكارێك كە ئەو كەسە هەر بە قەڵەوی بمێنێتەو دەتوانێت بە هۆی پارێزو وەرزش كردنەوە ئاگارداری رێكو پێكی لەشی خۆی بێت .............. بینەرانی بەرێز ئەوش بزانە كە نابێت سەر بەخۆ برَیار بدەیت خۆت زەعییف یاخود كێشی لەشت داگریت بەڵكو دەبێت لە ژێر چاودێری پزیشكدا بیت و پزیشك رێنمایت بكات بۆ دابەزاندنی كێشت چونكە زۆر جار ئەو كەسانەی كە پارێز دەكەن لە نان نەخواردن و هەوڵدەدەن كێشی لەشیان دابەوێنن توشی لاوازی گشتی لەش دەبن و زۆرجار مردنیشی لێ دەگەوێتەوە

یادەوەر 6 ی ئەیلول

لە6 ی ئەیلولی ساڵی 2007  (بان كی مۆن)ی سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان، (ستیڤان دیمستورا)ی وەك گەورەترین نێردراوی رێكخراوی نێودەوڵەتی لە عیراق، لەجێی (ئەشرەف قازی) دیاری كرد. (دیمستورا) هەڵگری رەگەزنامەی سویدی‌و ئیتاڵییە ‌و،سەرپەرشتیاری پەیمانگای كارمەندانی نەتەوە یەكگرتووەكانە لە ئیتاڵیا ولەماوەی ساڵانی (2005-2006)یشدا، جێگری نێردراوی نەتەوە یەكگرتووەكان بووە لە عیراق،.  دانانی (دیمستورا) دوای ئەو بڕیارەبوو كە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی، لەپێناو بەرقەرار بونی ئاشتی‌و یەكخستنەوەی لایەنە ناكۆكەكان‌و وتووێژ لەگەڵ وڵاتانی دراوسێی عیراق،بڕیاری فراوانكردنی رۆڵی نەتەوە یەكگرتوكانی لە عیراق پەسەند كرد.

لەودیو دەرگا داخراوەكانەوە

ڕۆمانی لەودیو دەرگا داخراوەكانەوە یان داستانێكی زیندانی دیار بەكر لە نووسینی ئارێز عەبدووڵایەو تاوەكو ئێستا سێ جار لە چاپدراوەتەوە. ئەم ڕۆمانە ساڵی ڕابردوو لەلایەن نووسەر (زیا ئاوچی) كراوەتە پیتی لاتینی و لەلایەن (محمد ئەمین ئەرەنی) نووسەرو وەرگێڕی وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی تووركی و لە مانگی ئازاری ئەم ساڵدا لە شاری ئەستانبوڵ چاپ و بڵاوكراوەتەوە، ئەم داستانە خۆی ڕووداوێكە، یان گێڕانەوەو تێهەڵكێشكردنی چەند ڕووداوێكی ڕاستەقینەیەو بە تەكنیكی ڕۆمان و بە شێوازێكی ئەدەبی داڕێژراوە. ناوەرۆكی ڕۆمانەكە باس لە هەلومەرجی ناو زیندانی دیار بەكر لە ساڵانی 1988 بۆ 1989 دەكات. لەو سەردەمەو لە سەروبەندی پرۆسە بەدناوەكانی ئەنفالی ڕژێمی بەعس دژ بە گەلی كورد پۆلێك پێشمەرگە كە ژمارەیان پێنج كەس بوو لە سنوورەكانی عێڕاق و توركیا و ئێران بە دەستی هێزەكانی توركیا دەگیرێن و ڕەوانەی زیندانەكانی شەمزینان، هەكاری، دیاربەكر، دەكرێن. ئەو پێشمەرگانە پتر لە ساڵێك لە زیندانەكانی تووركیا دەبەنە سەر. نووسەری ئەم كتێبەش كە كاك ئارێز عبداللەیە یەكێكە لەو پێشمەرگانەو دوای ئازادبوونی و لە دوای دە ساڵ ئەم ڕووداوە دەنووسێتەوەو بە شێوەی ڕۆمان و بە زمانێكی ئەدەبی جوان پێشكەشی خوێنەری كوردی دەكات. ناوەرۆكی ئەم كتێبە هەر تەنها گێڕانەوەی بەسەرهاتی ناو زیندانی دیاربەكرو هەكاری نییە بەڵكو بە فلاش باك و تەكنیكی ئەدەبی باس لە زیندانەكانی عێڕاق و پێشمەرگایەتی و باروودۆخی هەشتاكانی سەدەی ڕابردوو دەكات.، هەروەها ئەم كتێبە وەڵامی دەیان پرسیار سەبارەت بە زیندان و بارودۆخی دادگاكانی تووركیاو پێشمەرگایەتی دەداتەوە. ئەم نووسینەی كاك ئارێز وەك نووسەرێكی پێشمەرگە، یان پێشمەرگەیەكی نووسەر كە تیایدا كارەساتێك دەگێڕێتەوە، زمانێكی ئەدەبی پێداوەو كەڵكی لە ڕەگەزو تەكنیكەكانی چیرۆك و ڕێكەوتەكانی خۆشی وەرگرتووە، لەلایەكەوە گێڕانەوەی واقیعیانەی ڕووداوەكەو تێكبردنەوەو پاشخانەكانی ڕووداوەكەیەو لەلایەكی كەشەوە داڕشتنی چیرۆكێكە كە ڕەگەزەكانی تەشویق و سەرنج ڕاكێشانی تیایە، ئەمەش بە ئاگایی نووسەرە لە بوغرنجی نووسینەوەی بیرەوەری و ڕەتكردنەوەی شێوازی مێژوویی نووسینەوەی بیرەوەرییەو پرۆسەی داهێنانی دەقێكی ئەدەبییە هەر بۆیە ئەم نووسینەی كاك ئارێز نەك بە بیرەوەری بەڵكو وەك داستانێك ناو دەبرێت.